Glutensiz Beslenme Nedir?

Gluten mide ve bağırsak kanalı yoluyla sindirimi kolay olan bir protein çeşitidir. Fakat gluten bazı bireylerin bağırsak sisteminde hassasiyet yaratabilir ve sindirilemeyebilir. Şişkinlik, hazımsızlık, baş ağrısı ve gaz şikayeti gibi sağlık problemeleri yaşanabilir. Glutenin sindirilememesi durumu ise Çölyak hastalığı olarak tanımlanır. Çölyakta glutenin ince bağırsağın zarlarına olumsuz etkileri vardır. Daha sonra oluşan bu zarar besinlerin emilimini de olumsuz etkiler.

Sağlık problemlerinin yaşanmaması ve besin maddelerinden vücudunun yararlanabilmesi için bağırsak hassasiyeti bulunan kişilerin beslenmesinden gluten içeren besinler çıkartılmalıdır ve glutensiz beslenme planı oluşturulmalıdır. Semptomlar geçene ve bu sağlık sorunları tekrarlamayana kadar glutensiz beslenme uygulanmalıdır.

Glutensiz beslenme programında dikkat edilmesi gereken besinler nelerdir. Glutensiz beslenme planında uzak durulması gerekenler gıdalar:

  • Buğday, arpa, çavdar veya yulaf unlarından hazırlanan ekmek, bisküvi, kek ve pasta gibi besinler
  • Sosis, salam, hazır çorbalar gibi gıdaların tüketimine dikkat edilmedir. Bu tarz ürünlerde gluten; inceltici, tekstür geliştirici, su veya yağ tutucu olarak görev yapmaktadır.
  • Ayrıca buğday nişastası ve gluten bazı ilaçların yapısında da yer alabilmektedir. Bu besinler de tüketilmeden önce içeriğine dikkat edilmelidir.

Gluten İçeren Yiyecekler Nelerdir?

Aşağıda maddeler halinde yazılmış besinler farklı miktarlarda gluten içermektedir. Glutensiz beslenme programında bu besinler tercih edilmemelidir, yani uzak durulmalıdır.

  • Buğday, arpa, çavdar ve yulaf gluten içeren tahıl grubu besinler arasındadır. Glutensiz beslenme programında bu besinlerden uzak durulması gerekir. Ancak bazı durumlarda ve bireylerde vücutta tolere edilebilme durumuna göre yulaf tüketimi tercih edilebilir. Buğday unları farklı besinlerin içeriğinde bulunabilir ve unun işleniş şekline göre farklılık gösterebilir.
  • Vitamin ve mineraller ile zenginleştirilmiş unlar
  • Pastanelerde satılan kek, poğaça, börek gibi hamur işleri
  • Tam buğday unu, graham unları, kepekli uni galeta unu
  • Hazır çorbalar, hazır bulyonlar
  • Müsli, kahvaltılık gevrekler, baharatlı pirinç karışımları ve krakerler
  • Malt, malt aroması içeren bira, votka gibi içecekler
  • İrmik, makarna, noodle bulgur, şehriye ve kuskusta da öğütülmüş buğday parçaları bulunmaktadır.

Glutensiz Gıdalar Nelerdir?

Glutensiz beslenme ve gluten diyeti programında aşağıdaki besinleri veya gıdaları rahatlıkla tercih edebilirsiniz.

  • Taze meyve ve sebzeler
  • Kuru fasulye, nohut, mercimek, soya fasulyesi, barbunya gibi bakliyat çeşitleri
  • Fındık, ceviz, badem gibi işlenmemiş kabuklu kuruyemişler
  • Süt, peynir, yoğurt, kefir, ayran gibi az yağlı süt ve süt ürünleri
  • Yumurta, tavuk, kırmızı et, hindi eti, balık ve diğer deniz ürünleri gibi protein kaynakları
  • Patates, mısır, pirinç, karabuğday, kinoa, teff, keten ve chia tohumu gibi tahıl grubunda yer alan besinler
  • Mısır, soya, pirinç, patates ve fasulyeden yapılmış glutensiz unlar
  • Mısır nişastası ve patates nişastası
  • Tüm katı ve sıvı yağlar
  • Toz şeker, beyaz şeker ve esmer şeker

Glutensiz Diyet Neden Önemli?

Gluten intoleransının görüldüğü durumlarda yaşanan sağlık sorunları kişileri hem fiziksel hem de psikolojik açıdan olumsuz yönde etkileyebilir. Bağırsak ve sindirim sorunlarının sık yaşanması kişileri toplu ortamlarda rahatsız edebilir. Baş ağrısı ve bulanık görme de sık görülen şikayetler arasındadır. Bu durum kişilerin ruh halini ve psikolojik durumunu olumsuz yönde etkileyebilir. Yaşanan bütün bu sağlık problemleri çalışma ve öğrenim hayatında konsantrasyon azlığı, dikkatsizlik ve unutkanlık gibi olumsuz etkilere neden olabilir. Glutensiz beslenme ve gluten diyeti planının uygulanması özellikle bu bireyler için daha fazla önem taşımaktadır.

Glutensiz Diyetin Püf Noktaları

Glutensiz beslenme ve gluten diyeti uygularken dikkat etmeniz gereken bazı püf noktalar:

  • Glutensiz beslenme, yaşanan sağlık sorunlarının giderilerek doğru sonuçların alınabilmesi için tüketilen besinlerin içeriğine özen gösterilmelidir.
  • Hazır gıdalar tüketilmeden önce etiketlerinde glutensiz ibaresinin yazılı olup olmadığına dikkat edilmelidir.
  • Riski minimuma indirmek için dışarıda hazırlanan yemeklerden ve hazır gıdalardan olabildiğinde uzak durulmalıdır. Yemek tüketimi dışarıda olacak ise olabildiğince et ve sebze yemeklerinden tercih edilebilir. Gluten içerme olasılığı yüksek olan çorbalardan uzak durulabilir.
  • Makarna, kuskus, bulgur pilavı ve beyaz unun bulunduğu yemek çeşitleri tercih edilmemelidir.
  • Gluten diyeti uygularken yetersiz lif alımında kabızlık şikayeti görülebilir. Bu durumu önlemek için ara öğünlerde lif açısından yüksek elma, armut, şeftali, kuru kayısı ve kuru erik gibi besinler tüketilebilir.

Yulaf tüketilmek isteniyor ise ilk olarak az miktarda tüketilerek denenmelidir. Kabızlık, ishal, şişkinlik, karın ağrısı, baş ağrısı gibi gluten intoleransının belirtileri gözlemleniyor ise yulaf tüketiminden de uzak durulması gerekir

Leave a reply